Dansk Dansk    US Dollars (change)
Dacapo Home
Dacapo - The National Music Anthology of Denmark

Graupner, Scheibe, Graun, Schickhardt

Royal Recorder Concertos


Arte dei Suonatori, ensemble
Bolette Roed, recorder

Johann Gottlieb Graun, composer
Christoph Graupner, composer
Johann Adolf Scheibe, composer
Johann Christian Schickhardt, composer

About:

Many important Baroque composers and their music found their way to Denmark – thanks not least to the music-loving King Frederik IV. This CD presents a unique musical panorama of the King's court music and combines concertos by Christoph Graupner, Johann Adolph Scheibe and Johann Gottlieb Graun with newly discovered dance music for the King’s daughter, Princess Charlotte Amalie, reconstructed for this world premiere recording by Danish recorder virtuoso Bolette Roed and the Polish Baroque ensemble Arte dei Suonatori.

Buy CD

  $21.30
Download album (MP3)   $9.80
Select download format:
learn about formats

Track listing:

Prices shown in US Dollars
CHRISTOPH GRAUPNER (1683-1760)
Ouverture in F major for recorder, strings and basso continuo GWV 447 (c. 1740)
1

Ouverture: [...] - Allegro

7:42 Play $2.10
2

La Speranza: Tempo giusto

3:09 Play $1.40
3

Air en Gavotte

5:28 Play $2.10
4

Menuett

3:26 Play $1.40
5

Air

6:49 Play $2.10
6

Plaisanterie

4:20 Play $1.40

JOHANN ADOLF SCHEIBE (1708-1786)
Concerto a quattro in B flat major for recorder, strings and basso continuo

7

Allegro

3:37 Play $1.40
8

Adagio

3:22 Play $1.40
9

Poco allegro

3:22 Play $1.40

JOHANN GOTTLIEB GRAUN (1703-1771)
Double Concerto in C major for recorder, violin, strings and basso continuo WilG 3 (1760)

10

Allegro

2:27 Play $1.40
11

Adagio

3:42 Play $1.40
12

Allegro

2:27 Play $1.40

Aureliusz Golinski, violin

CHRISTOPH GRAUPNER
Concerto in F major for recorder, strings and basso continuo GWV 323 (1735-37)
13

Allegro

3:31 Play $1.40
14

Andante pizzicato

1:54 Play $1.40
15

Allegro

3:30 Play $1.40
ANONYMOUS (arr. Majiec Prochaska)
"The Princess's Suite" in D minor for recorder, strings and basso continuo
From the music collection of Princess Charlotte Amalie, c. 1730
16

Ouverture

3:26 Play $1.40
17

Allemand

1:39 Play $1.40
18

Courant 1 & 2

3:52 Play $1.40
19

Saraband

2:03 Play $1.40
20

Vivace

1:27 Play $1.40
21

Folie d'Epsagne

1:53 Play $1.40
AVAILABLE FOR DOWNLOAD ONLY:

JOHANN CHRISTIAN SCHICKHARDT
Sonata in C minor, op. 8 no. 4, for recorder and basso continuo

22

Adagio

1:20 Play $1.40
23

Vivace

1:39 Play $1.40
24

Più vivace

1:41 Play $1.40
25

Allegro

1:27 Play $1.40

From 6 Sonatas, op. 8 (c. 1709)

The 3rd movement, più vivace, is available as a bonus track on the CD

Total playing time  79 minutes

Tekst w języku polskim (Text in Polish)

A Journey Back in Time by Bolette Roed

Have you ever wondered which music was played on the recorder in Copenhagen at the time when Bach reigned in Leipzig, Telemann in Hamburg, Handel in London, Vivaldi in Venice and Couperin in Paris? The Baroque era was an exciting time and it is fascinating to think about the hustle and bustle that accompanied composers and musicians on their journeys around Europe, and to imagine the events that formed the setting for the music.

Common to the composers on this CD is the fact that they were either domiciled in Denmark or their music was known and played in Denmark in the first half of the eighteenth century. I hope the listener will be taken on a journey back in time – to the Denmark of the Baroque – and that a curiosity has been aroused that will lead to further research in this field.

I would like to thank Arte dei Suonatori from my heart for their beautiful music--making and for sharing it with me with such generosity. Likewise I owe great thanks to Claus Johansen for sharing his in-depth knowledge of this field with me, helping find the music and put it into a historical perspective.

The works on this release, besides their historical value, have also been selected for their artistic quality, and it is my hope that the listener will enjoy these notes and the works they weave together as much as we have enjoyed creating them.

 

A musical flowering by Jeppe Priess Gersbøll

Many important Baroque composers found their way to Denmark from the beginning of the eighteen century – thanks not least to the music-loving King Frederik IV (1671-1730), who with his journeys to among other countries Italy and France raised the musical ambitions of the Danish court. In his palaces, mainly Frede-riks-berg Palace, the King kept a small orchestra headed in some periods by the Italian composer and violinist -Bartolomeo Bernardi (1670-1732). This ensemble, known as ‘the Court Violins’, the precursor of the Royal Orchestra, was just one of several elements that profiled musical life in and around Copenhagen in the time of Frederik IV.

It was a cosmopolitan age and both in the Royal orchestral concerts and at the spectacular masked balls and court banquets music from abroad was played. Music by composers like Lully, Torelli, A. Scarlatti and Corelli was performed in a Danish context, and later music by Graupner, Telemann and Scheibe. The music of the capital was also regu-larly enriched by touring German, French and Italian musicians and singers who stayed for short or extended periods in Denmark. The dominant fashion and court culture in the Denmark of Absolutism was French-oriented, but the language at the court was primarily German and the kingdom could boast a rich palette of cultural currents. In terms of music history we cannot speak of a ‘Danish Baroque style’, but more of the ‘mixed’ styles that comprised the French suite and dance music as well as the Italian style, typified by concertos and sonatas.

However, it was not only at the court that Baroque music was played in Copen-hagen in the 1700s. At the amateur level too a rich musical scene unfolded, giving the local composers and those visiting from abroad a larger target group, and enthusiastic audiences came to the musical gatherings in the best circles of the city. Occasional music was an integral part of everyday life, where wind ensembles for example accom-panied banquets and red-letter days, and in the military the regimental music had both entertainment and practical functions. On old prints one often sees small scenes invol-ving some kind of musical performance. So while the music at the court was unknown territory for the general population, the bourgeois musical activities were accessible to anyone whose purse permitted this luxury. In general the first half of the 1700s thus bears the marks of a fertile musical scene in Denmark with its centre at the court and in the growing bourgeoisie of the capital, in connection with various public assemblées. The official city musicians in Copenhagen worked in the growing theatrical life of the city, for example at the Grønnegade Theatre, where the music of the age was performed regularly, and just as the situation was abroad, there was much music-making in the many coffee-houses and salons of the city.

 

The recorder and the playwright Holberg

Recorders formed a central instrumental group in Danish Baroque music, favoured by composers, and with performing musicians who created a basis for a concer-tante style. From the leading composers of the Baroque comes an extensive repertoire involving the recorder; and not only original music for recorder; music written for instruments like the oboe, flute or violin could also be played on the recorder with its registers. It was customary to use the available melody instruments, just as the compo-sers – often for financial reasons – listed as many instruments as possible on the title pages of the sheet music, so that even more people would buy and play the music.

Among the best known lovers of the recorder was no less a figure than the play-wright -Ludvig Holberg (1684-1754), who throughout his life was greatly preoccupied with music and engaged in critical discussions of music. The Danish-Norwegian writer is said to have been highly competent as a recorder player, as well as handling the violin with skill, and Holberg often displayed his talent at musical gatherings in Copenhagen. Towards the end of his life Holberg’s close friends included the German-born composer Johann Adolph Scheibe (1708-1786) – represented on this CD by a recorder concerto. Scheibe wrote of Holberg’s great but not uncritical love of music: He demanded that music should speak to the heart, and he totally despised harmony that only produced a great roaring noise but was without feeling. In other words, in musical matters too he possessed really good taste and demanded that music should speak not only to his reason, but also to his emotions. That is, Holberg was a reflective musical personality and Scheibe’s words about his approach to music are representative of the cultivated, well informed cultural consumer in the Denmark of the Baroque. It further seems that Holberg, probably like many -Copenhageners in the 1700s, was rather conservative and viewed new currents with scepticism: the older Italian Baroque music of Corelli and A. Scarlatti was his standard of good taste, just as Molière was for his classical theatrical activity. Euphony and balanced expression were thus typical of the Danish musical consciousness, if we are to believe that statements like those of Scheibe and Holberg are indicative of the taste of the age.

 

The composers

Despite being accounted one of the leading composers in his time, Christoph -Graupner (1683-1760) is one of a group of Baroque composers who have in later times come to stand in the shadow of among others J.S. Bach. But Graupner was in fact, after Telemann, a candidate for the cantorate in Leipzig; a job that instead went to the third man on the list: Bach! With roots in Saxony, Graupner was later in life an opera director in Prussia, and his oeuvre was very large: no fewer than 1400 cantatas, 86 overtures, 44 concertos for almost every solo instrument, as well as 113 symphonies are known from his hand. His music was well known and much played in Denmark, where Graupner along with Telemann was among the favourite composers of the Copenhageners. The Ouverture in F major for recorder, strings and basso continuo (GWV 447) is a soloistic orchestral suite in the French style, where the introductory ouverture is followed by dance movements and character pieces. The Concerto in F major for recorder, strings and basso continuo (GWV 323) exhibits the traditional Italian three-movement concerto form.

 

In the Danish context Johann Adolf Scheibe(1708-1786) was a highly prominent figure at the centre of the Copenhagen musical life of the eighteenth century. Although he was born in Leipzig, he became an influential composer and music critic in Denmark, where as an artist who by virtue of his thoroughly learned music hardly has his like not only here but also abroad. Like several other composers he began by studying law before music became his final career. In 1729, when Scheibe tried for a position as organist at the Nicolaikirche in Leipzig, where J.S. Bach now reigned, he did not gain the post and so set off on his travels, increasingly preoccupied with his writing activities. In the years 1737-40 Scheibe was thus the editor of the periodical Der kritische Musicus, which with its stark criticism of both Bach and Italian opera very much lived up to its name. Having been the Kapelmeister of the Governor of Holstein, in 1740 he was sum-moned to Copenhagen, where he wrote cantatas, for example for the inauguration of the Chapel at the new Christiansborg Castle, and attained the title of Royal Conductor under King Christian VI (1699-1746).

In the reign of Christian VI – in direct contrast with the golden years of his father Frederik IV – intellectual life was dominated by strict Pietism and a more German orientation, which benefited Scheibe’s career. Scheibe was primarily occupied with composing sacred music and works for the newly established Musical Society, and his criticism of Italian opera pleased Christian VI. Unfortunately for Scheibe, Christian VI was succeeded as early as 1746 by Frederik V (1723-1766), and with the new sovereign the taste for Italian opera and other secular music returned. Scheibe’s criticism of the Italians was supported by among others his friend Ludvig Holberg. But these were new times again – Scheibe lost his position as Royal Conductor in 1748 and in 1749 moved to Sønderborg, where he worked both as a composer and a writer. During this period, Scheibe wrote a Holberg biography and translated Holberg’s writings into German. However, Scheibe did not wholly lose contact with the court  – he returned to Copenhagen in 1762 and wrote among other things Frederik V’s funeral cantata. Scheibe’s friendship with Holberg was an important landmark in the composer’s life, and his extensive production – including around 150 flute concertos – greatly pleased the Copenhageners. The Concerto for recorder, strings and basso continuo in B flat major is a classic example of Scheibe’s concerto style, which was in vogue in Copenhagen towards the middle of the eighteenth century.

 

Johann Gottlieb Graun (1703-1771), who should not be confused with his brother, the singer and composer Carl Heinrich Graun, was described by Charles Burney as one of the greatest performers on the violin of his time, and most assuredly a composer of the first rank. Graun studied in Italy with Giuseppe Tartini; he was the violin teacher of J.S. Bach’s son, Wilhelm Friedemann, and was engaged by the court in Berlin and later worked as Konzertmeister at the city opera from 1740. After his death Graun was especially remembered for his instrumental music, which exhibits a transiti-onal style between the Baroque and the Classical. His many concerts for solo instru-ments, -including the Double Concerto for recorder and violin, strings and basso continuo in C major (WilG 3), demonstrate the composer’s ability to write music in which both professionals and amateurs could play together. And this was why his works were also frequently on the programme at musical gatherings in Copenhagen.

 

Johann Christian (or Jean Chrétien) Schickhardt (1682-1762) worked throughout his career at a long succession of northern European princely courts, and today he is predominantly known through his works for recorder. However, the slow 3rd movement from Sonata no. 4 in C minor, that closes off the CD, is from a collection of six sonatas for violin or oboe, dedicated to Frederik IV in 1709. This was incidentally the year when the King, during his second stay in Venice, had a collection of violin sonatas dedicated to him by Antonio Vivaldi. Schickhardt’s 3rd movement stands all alone here – a quiet afterthought following the many notes – and closes off the recording with a personal “thank you for listening” greeting. It is a very beautiful collection of sonatas, worth keeping an eye on … a story to be continued …

 

The Princess’s Suite

It is not easy to find music from Frederik IV’s time. The Royal collection of music was kept at Christiansborg Castle, which burned down in 1794, and Copenhagen was ravaged by two great city fires in 1728 and 1795, followed during the Napoleonic Wars by the English bombardment of the city in 1807. This made cruel inroads on the archives of the kingdom – and as good as all the records of the oldest Danish Baroque music perished. But from time to time interesting items appear with unknown music and direct accounts of musical life at the court in Baroque Denmark.

Frederik IV’s daughter, Princess Charlotte Amalie (1706-1782), played the guitar, and her collection of music has been preserved to this day. In the nature of things most of it consists of guitar music, written down by her teachers Johann Friedrich Fibiger (c. 1680‑1738) and Nathanael Diesel (c. 1692-1745). In the collection there are among other things twelve suites for guitar, ‘Suittes sur la Guittarre de Schickard’, probably written by the earlier-mentioned Johann Christian Schickhardt. Furthermore, there is an extensive collection of dance pieces, with the upper part written in guitar tablature and a related bass part. Dance pieces like these were orchestral music before Fibiger, Diesel or someone else arranged them for guitar for the benefit of the Princess.

On this CD a rearrangement of a selection of these dance movements has been -created, such that they form a suite in D minor consisting of ouverture, allemanda, -courant I & II, saraband, vivace and finally a set of variations on the well known ‘La -Folia’. An attempt has thus been made to recreate the music as it might have sounded for orchestra. The style is French-inspired, but it has not been possible to trace the source of all the Princess’s dance pieces – neither the bass nor the melody part of the suite presented here have been found in other existing repertoire, and the style of composition does not really recall that of either Fibiger or Diesel. Perhaps future research will elucidate this question.

The movements of the suite have been selected and put together by Henrik Bøggild, who has a thorough knowledge of this unique music collection. The reconstruction of the music was done on the basis of a 5-part score with a recorder concertante, which creates a big, warm sound in the orchestra, and comes close to the French Baroque ideal. The collection is not dated, but can be traced back to around 1730. The orchestral arrangement presented here was made in 2013 by Maciej Prochaska.

 

Baroque Music in Denmark

With this CD a small piece of Danish musical history is brought to life, with the Princess’s suite finely flanked by works by some of the most important composers of the Baroque age with Danish connections, offering a historical panorama from Frederik IV’s court music with Schickhardt, through Graupner’s Baroque to Graun and Scheibe in the interface between Baroque music and dawning Classicism. Thus the listener can make the acquaintance of the ever growing chapter of the history of living music that we call ‘Baroque music in Denmark’.

Text based on research and concept by Claus Johansen

 

Królewskie koncerty fletowe Bolette Roed

Jaką muzykę grywano na flecie prostym w Kopenhadze w czasie, gdy w Lipsku żył i pracował Bach,
w Hamburgu Telemann, w Londynie Handel, w Wenecji Vivaldi, a w Paryżu Couperin? Barok był barwną epoką. Fascynujące może być myślenie o świecie, który kompozytorzy i muzycy poznawali w czasie swoich europejskich podróży, a także wyobrażanie sobie wydarzeń stanowiących historyczne tło dla pisanej wówczas muzyki.

Chciałabym gorąco podziękować wszystkim członkom Arte dei Suonatori za ich piękne muzykowanie, którym tak hojnie się ze mną dzielili. Jestem także bardzo wdzięczna Clausowi Johansenowi za to, że pozwolił mi skorzystać ze swej głębokiej wiedzy oraz pomógł w wyborze muzyki i usytuowaniu jej
w perspektywie historycznej.

Liczymy, że uda się nam zabrać słuchaczy w podróż w czasie do barokowej Danii oraz że obudzimy Państwa ciekawość i zachęcimy do systematycznego poznawania tej epoki. Wybierając utwory na płytę, oprócz ich wartości historycznej, brałam pod uwagę oczywiście ich walory artystyczne. Mam nadzieję, że słuchacze będą delektować się tymi dźwiękami, kompozycjami i ich wzajemnymi związkami, w takim samym stopniu, jak my, gdy je odkrywaliśmy i wykonywaliśmy.

 

Czas muzycznego rozkwitu Jeppe Priess Gersbøll

Na początku XVIII wieku do Danii docierało wielu ważnych kompozytorów barokowych – osobiście lub za pośrednictwem swych dzieł. Działo się tak między innymi za sprawą uwielbiającego muzykę króla Fryderyka IV (1671-1730), który, zainspirowany podróżami do Włoch i Francji, wykazywał ambicje, by zapewnić muzyce szczególne miejsce na swoim dworze. W swoich pałacach, między innymi w Pałacu Frederiksberg, król utrzymywał niewielki zespół muzyczny, który przez pewien czas prowadził włoski kompozytor i skrzypek Bartolomeo Bernardi (1670-1732). Ten zespół, znany jako „Dworskie Skrzypce” („Hofviolonerne”), był protoplastą późniejszej Kapeli Królewskiej i stanowił jeden z kilku elementów składających się na życie muzyczne w Kopenhadze i jej najbliższych okolicach w czasach Fryderyka IV.

Możemy powiedzieć, że był to okres kosmopolityzmu i zarówno na koncertach orkiestry królewskiej,
jak i na balach maskowych oraz innych dworskich uroczystościach wykonywano muzykę obcego pochodzenia. W Danii pojawiła się więc twórczość Lully’ego, Torellego, A. Scarlattiego i Corellego,
a następnie Graupnera, Telemanna i Scheibego. Życie kulturalne stolicy wzbogacali zresztą niemieccy, francuscy oraz włoscy instrumentaliści i śpiewacy, którzy zatrzymywali się w Danii na krócej bądź na dłużej. Dominująca w monarchii duńskiej kultura i moda dworska były pochodzenia francuskiego, ale na dworze królewskim mówiło się po niemiecku i, ogólnie rzecz ujmując, było tam miejsce dla szerokiej palety nurtów kulturalnych. Z punktu widzenia historii muzyki nie możemy więc mówić o „duńskim stylu barokowym”, ale raczej o „mieszaninie” stylów, która obejmowała z jednej strony francuską suitę
i francuską muzykę taneczną, a z drugiej strony, styl włoski z charakterystycznymi dla niego koncertami i sonatami instrumentalnymi.

W XVIII wieku muzykę barokową w Kopenhadze grano nie tylko na dworze. Życie muzyczne toczyło się również na poziomie amatorskim, a amatorzy, zarówno dla lokalnych jak i przyjezdnych kompozytorów, stanowili ważną grupę docelową i entuzjastyczną publiczność, która oklaskiwała ich w czasie spotkań muzycznych organizowanych w kręgach bogatego mieszczaństwa. Muzyka domowa była integralną częścią życia -codziennego, podobnie jak muzyka wykonywana przez zespoły instrumentów dętych, która towarzyszyła świętom i innym uroczystościom, czy, jak w przypadku armii, żaglowce, na pokładzie których orkiestry wojskowe grały przy różnych okazjach. Na starych rycinach widzimy często scenki,
w których w takiej czy innej formie pojawiają się muzycy w akcji. Podczas gdy muzyka dworska była krainą nieosiągalną dla szerszej publiczności, to co działo się w kręgach mieszczańskich było dostępne dla każdego, kogo było tylko stać na taki luksus. Tak więc pierwsza połowa XVIII wieku jest okresem żywiołowego rozwoju życia muzycznego w Danii z centrum na dworze królewskim oraz w kręgach rosnącego w siłę stołecznego mieszczaństwa w związku z różnorodnymi okazjami i zgromadzeniami publicznymi. Muzycy miejscy aktywni byli też w coraz bogatszym życiu teatralnym Kopenhagi, np.
w Grønnegadeteateret, gdzie wykonywano najnowszą muzykę. Podobnie jak w innych częściach Europy, muzycy odnajdywali swoje miejsce również w coraz liczniej powstających kawiarniach i salonach.

 

Flet prosty i Holberg

W duńskiej muzyce barokowej flety proste stanowiły podstawową grupę instrumentalną, lubianą przez kompozytorów i posiadającą już spore grono wykonawców, którzy tworzyli bazę dla rozwoju stylu koncertującego. Czołowi kompozytorzy epoki baroku pozostawili bogaty repertuar, który uwzględniał flet prosty. Była to nie tylko oryginalna muzyka na flet prosty, ale także muzyka pisana, na przykład, na obój, flet traverso czy skrzypce, która mieściła się w skali fletu prostego. Do muzykowania wykorzystywano te instrumenty melodyczne, które akurat były pod ręką, więc kompozytorzy – również z powodów ekonomicznych, licząc na większe zainteresowanie i jeszcze lepszą sprzedaż – umieszczali na stronach tytułowych swoich dzieł nazwy tak wielu instrumentów, jak to tylko było możliwe. Cały szereg znanych kompozytorów, w większości pochodzenia niemieckiego, działało właśnie w tym okresie i wzbogaciło literaturę fletową o ciekawe i ważne dzieła.

Pośród najbardziej znanych duńskich wielbicieli fletu prostego był nie kto inny jakLudvig Holberg(1684-1754), którego życie wypełnione było nie tylko samą muzyką, ale także udziałem
w dyskusjach krytyczno muzycznych. Duńsko-norweski pisarz był w najwyższym stopniu kompetentnym flecistą, podobnie zresztą jak skrzypkiem, i ujawniał swój talent w czasie rozmaitych muzycznych spotkań w Kopenhadze. Pod koniec życia Holberga do grona jego bliskich przyjaciół należał urodzony
w Niemczech kompozytor Johan Adolf Scheibe (1708-1786) – reprezentowany na tej płycie przez koncert przeznaczony na flet prosty. Scheibe w ten oto sposób pisał o wielkiej, ale nie bezkrytycznej, miłości Holberga do muzyki: „Twierdził, że muzyka powinna trafiać prosto do serca, i nie miał żadnego szacunku dla harmonii, która mogła wywołać pozbawiony uczuć zgiełk. Tak więc z muzycznego punktu widzenia miał naprawdę dobry smak i wymagał, by muzyka nie tylko przemawiała do jego rozumu, ale także do jego uczuć”. Innymi słowy, Holberg miał sprecyzowane poglądy na muzykę, a w jego stosunku do niej, tak jak przedstawia to Scheibe, odnaleźć możemy postawę charakterystyczną dla typowego, wykształconego i dobrze zorientowanego uczestnika życia kulturalnego w barokowej Danii. Wynika z tego zresztą, że Holberg, podobnie jak wielu mieszkańców osiemnastowiecznej Kopen-hagi, był raczej konserwatystą i sceptycznie odnosił się do nowych prądów. Wyznacznikiem dobrego smaku była dla niego starsza włoska muzyka barokowa Corellego i A. -Scarlattiego, w analogiczny sposób, jak Molière był dla niego punktem odniesienia w przypadku twórczości teatralnej. Jeśli mielibyśmy uznać poglądy Scheibego i Holberga za typowe dla ich epoki, to piękne brzmienie i zrównoważona ekspresja byłyby wyrazem duńskiej świadomości muzycznej.

 

Kompozytorzy

Chociaż za życia uchodził za jednego z czołowych kompozytorów, Christoph Graupner (1683-1730) należy do grupy tych twórców barokowych, którzy znaleźli się w cieniu między innymi J.S. Bacha. Tymczasem Graupner, zaraz po Telemannie, był kandydatem na stanowisko kantora w Lipsku, które ostatecznie otrzymał dopiero trzeci na liście Bach! Z pochodzenia Saksończyk, większość zawodowego życia spędził jako szef teatru operowego w Prusach. Jego twórczość była różnorodna i bogata. Znamy nie mniej niż 1400 kantat, 86 uwertur, 44 koncerty na różne instrumenty solowe oraz 113 symfonii, które wyszły spod ręki Graupnera. Jego muzyka była dobrze znana i często wykonywana w Danii, gdzie
z Telemannem należeli do najpopularniejszych kompozytorów. Uwertura F-dur na flet prosty, smyczki i basso continuo (GWV 447) jest suitą orkiestrową w stylu francuskim z wyodrębnioną partią solową,
w której po wstępnej uwerturze następuje seria części tanecznych i fragmentów charakterystycznych. Koncert F-dur na flet prosty, smyczki i basso continuo (GWV 323) utrzymany jest w tradycyjnej włoskiej trzyczęściowej formie koncertowej.

 

Johann Adolph Scheibe (1708-1786) był niezwykle ważną postacią kopenhaskiego życia muzycznego
w połowie XVIII wieku. Chociaż urodził się w Lipsku, stał się wpływowym kompozytorem i krytykiem muzycznym w Danii jako „artysta, z powodu swej muzyki wyjątkowy nie tylko tutaj, ale nie mający wielu równych sobie w świecie”. Jak wielu innych kompozytorów zaczynał od studiów prawniczych, jednak to muzyka stała się ostatecznie jego przeznaczeniem. Scheibe ubiegał się o stanowisko organisty
w kościele św. Mikołaja w Lipsku w roku 1729, a więc w czasach, gdy mieszkał tam i pracował J.S. Bach. Ponieważ nie został zatrudniony, wyruszył w podróż w coraz większym stopniu poświęcając się twórczości pisarskiej. W latach 1737-1740 Scheibe był wydawcą pisma muzycznego Der critische Musikus, które zasłużyło na swoją nazwę pozbawioną złośliwości krytyką zarówno Bacha jak i opery włoskiej. Spędziwszy pewien czas jako kapelmistrz na dworze holsztyńskim, w roku 1740 przeniósł się do Kopenhagi, gdzie pisał kantaty, między innymi na okoliczność poświęcenia kościoła w nowo wybudowanym pałacu Christiansborg, i w końcu z rąk króla Krystiana VI (1699-1746) otrzymał tytuł królewskiego kapelmistrza.

Życie umysłowe pod rządami Krystiana VI – w przeciwieństwie do złotego wieku rządów jego ojca, Fryderyka IV – było zdominowane przez radykalny pietyzm i zorientowane na kulturę niemiecką, co służyło karierze Scheibego. Scheibe zajmował się przede wszystkim muzyką kościelną i pracą dla nowo założonego Towarzystwa Muzycznego (Musikalske Societet), a jego krytyka opery włoskiej wyjątkowo przypadła do gustu Krystianowi VI. Na nieszczęście dla Scheibego już w roku 1746 Krystiana VI zastąpił Fryderyk V (1723-1766) i wraz z nowym regentem powróciła moda na operę włoską i inne formy muzyki świeckiej. Krytykę Włochów propagowaną przez Scheibego poparł jeszcze jego przyjaciel Ludvig Holberg, ale nowy regent nie podzielił jego poglądów i w roku 1748 Scheibe stracił stanowisko królewskiego kapelmistrza. W roku 1749 zdecydował się na wyjazd do Sønderborg, gdzie pracował jako kompozytor i pisarz. W tym okresie Scheibe napisał, między innymi, wyczerpującą biografię Holberga
i przełożył szereg jego dzieł na niemiecki. Scheibe nie zerwał jednak zupełnie kontaktów z dworem i napisał między innymi muzykę żałobną na uroczystości pogrzebowe Fryderyka V, a w końcu, w roku 1762, powrócił do Kopenhagi. Przyjaźń z Holbergiem i związki z Danią były ważnym punktem zwrotnym w życiu Scheibego, a jego twórczość – w tym około 150 koncertów fletowych – była wysoko ceniona przez mieszkańców Kopenhagi. Koncert na flet prosty, smyczki i basso continuo B-dur jest klasycznym przykładem koncertującego stylu Scheibego, który był modny w Kopenhadze w połowie XVIII wieku.

 

Johann Gottlieb Graun (1703-1771), którego nie należy mylić z bratem, śpiewakiem i kompozytorem, Carlem Heinrichem Graunem, został przedstawiony przez Charlesa Burneya jako „jeden z największych skrzypków swoich czasów, i bez wątpienia kompozytor pierwszej klasy”. Graun studiował we Włoszech u Giuseppe Tartiniego, był nauczycielem skrzypiec Wilhelma Friedemanna Bacha, został zatrudniony na dworze w Berlinie, a od roku 1740 działał jako Konzertmeister w operze miejskiej. Po śmierci, Graun był ceniony szczególnie za muzykę instrumentalną, która utrzymana jest w stylu przejściowym między barokiem a klasycyzmem. Wiele jego koncertów na instrumenty solowe, w tym koncert podwójny na flet prosty, skrzypce, smyczki i basso continuo C-dur (WilG 3), ukazuje talent kompozytora do pisania muzyki, która może być wykonywana zarówno przez profesjonalistów jak i amatorów. Właśnie z tego powodu jego dzieła znajdowały się tak często w programach spotkań muzycznych organizowanych
w Kopenhadze.

 

Johann Christian (albo Jean Chrétien) Schickhardt (1682-1762) pracował w czasie swojej kariery na wielu północnoeuropejskich dworach książęcych i jest szczególnie znany z licznych dzieł przeznaczonych na flet prosty. Wolna, trzecia, cześć z sonaty nr 4 c-moll, która zamyka płytę pochodzi ze zbioru 6 sonat na skrzypce lub obój wydanego w roku 1709 i zadedykowanego właśnie Fryderykowi IV. Był to ten sam rok, kiedy w czasie pobytu w Wenecji, król otrzymał dedykowany sobie zbiór sonat skrzypcowych od Antonio Vivaldiego. Ta wyrwana nieco z kontekstu trzecia część sonaty – moment na spokojną refleksję po tak wielkiej porcji fletowych dźwięków – jest też podziękowaniem, że zechcieliście Państwo tej płyty posłuchać. Cały niezwykle piękny zbiór sonat, do którego należy wart jest uwagi… ale to już historia do opowiedzenia przy innej okazji.

 

Suita księżniczki

Nie jest łatwo odnaleźć nuty z czasów Fryderyka IV. Królewskie zbiory muzyczne znajdowały się
w Zamku Christiansborg, który spłonął w roku 1794, a sama Kopenhaga ucierpiała w dwóch wielkich pożarach w latach 1728 i w 1795, a także w czasie wojen napoleońskich, gdy Anglicy zbombardowali stolicę w roku 1807. Przyczyniło się to do zniszczenia królewskich archiwów. Stracone zostały niemal wszystkie nuty z najstarszą duńską muzyką barokową. Jednak od czasu do czasu pojawiają się interesujące archiwalia zawierające nieznane materiały nutowe, a także dokumenty i przekazy, które odnoszą się bezpośrednio do życia muzycznego na dworze duńskim w epoce baroku.

Córka Fryderyka IV, księżniczka Szarlota Amalia (1706-1782) grała na gitarze, a jej kolekcja muzyczna zachowała się do dzisiaj. W większości, co zrozumiałe, składa się z muzyki gitarowej, zapisanej przez jej nauczycieli: Johanna Friedricha Fibigera (ok. 1680-1782) i Nathanaela Diesla (ok. 1692-1745). W zbiorze znajduje się, między innymi, 12 suit na gitarę „Suittes sur la Guittarre de Schickard”, które najprawdopodobniej zostały napisane na podstawie wcześniejszych dzieł Johanna Christiana Schickhardta. W kolekcji znajduje się ponadto bogaty zbiór fragmentów tanecznych z wyższymi głosami zapisanymi w formie tabulatury gitarowej i z należącym do nich głosem basowym. Fragmenty taneczne oryginalnie były najprawdopodobniej muzyką orkiestrową, która została, ku uciesze księżniczki, zaaranżowana na gitarę przez Fibigera, Diesla lub kogoś innego.

Na płycie zarejestrowane zostały rearanżacje wybranych fragmentów tanecznych, które ułożone zostały następnie w formę suity, w tym wypadku w tonacji d-moll o następującym układzie części: uwertura, allemand, courant I i II, saraband, vivace oraz na koniec wariacje na temat „La Follia”. Muzyce nadaliśmy taki kształt, jaki mogła mieć, gdyby wykonywana była przez orkiestrę. Styl inspirowany jest muzyką francuską, ale nie udało się niestety wskazać żadnych konkretnych źródeł muzyki tanecznej należącej do księżniczki – w znanym repertuarze nie odnaleziono śladu ani głosu basowego ani głosów melodycznych. Partytury nie przypominają też kompozycji Fibigera i Diesla. Być może dalsze badania rzucą światło na to zagadnienie. Części suity zostały wybrane i zestawione ze sobą przez Henrika Bøggilda, który dysponuje głęboką wiedzą na temat tego unikalnego zbioru nutowego. Punktem wyjścia dla rekonstrukcji jest pięciogłosowa partytura orkiestrowa z koncertującym głosem fletowym, co daje ciepły oraz silny dźwięk orkiestrowy, który odpowiada francuskim ideałom barokowym. Na potrzeby tego nagrania rekonstrukcji wszystkich części suity dokonał Maciej Prochaska.

 

Muzyka barokowa w Danii

Naszą płytą przywracamy do życia mały fragment muzycznej historii Danii. Suitę księżniczki obramowują dzieła kilku spośród najważniejszych kompozytorów baroku związanych z Danią, dając nam historyczny obraz od muzyki dworskiej z czasów Fryderyka IV (Schickardt), poprzez barok (Graupner), aż po przełom między muzyką barokową a rodzącym się klasycyzmem (Graun, Scheibe). W ten sposób słuchacze płyty mogą zapoznać się z coraz obszerniejszym rozdziałem w żywej historii muzyki, który możemy zatytułować „muzyka barokowa w Danii”.

Tekst oparty na pomyśle i badaniach Clausa Johansena.

 

New York debut and CD launch at the Morgan Library
03 October 2013
The Polish Baroque ensemble Arte dei Suonatori and recorder soloist Bolette Roed to present new CD on the occasion of their New York debut on 8th October.New video: Royal Recorder Concertos - Bolette Roed and Arte dei Suonatori
13 June 2013
New video from the recording sessions for the album "Royal Recorder Concertos" with Bolette Roed and Arte dei Suonatori

Be the first to write a recommendation.


Please sign in or register to write a recommendation.

Recorded in the Mirror Chamber of the Castle Museum in Pszczyna, Poland, on 13-16 March 2013
Recording producer, sound engineer and mastering: Preben Iwan

Recorded in the DXD audio format (Digital eXtreme Definition), 352.8 kHz / 32bit. Main array:
3x DPA 4006TL & 2x 4011TL microphones for surround channels. DAD AX24 converters/preamps,
Pyramix DAW system with Tango Controller. Monitored on B&W 802 Diamond speakers

www.timbremusic.dk

Graphic design: Denise Burt, www.elevator-design.dk

Dacapo Records acknowledge, with gratitude, the financial support of the Danish Musicians Union, Solistforeningen af 1921, Augustinus Fonden and Zamek Pszczyna

This CD has been recorded in cooperation with Zamek Pszczyna, Poland

Warm thanks to Gunna, Karsten and Casper.

Period instruments, A=415 Hz

Bolette Roed plays instruments by Frederick G. Morgan. Alto recorder in f’, alto recorder in g’ and voice flute in d’ after Peter Bressan

Label: Dacapo

Format: SACD

Catalogue Number: 6.220630

Barcode: 747313163069

Release Date: June 2013

Period: Baroque

Digital booklet (pdf) available for download customers

Promotional video

Reviews

TIBIA
"Subtile Verzierungen und Kadenzen zeugen von einem großen stilistischen Verständnis."
Read more >>
The Whole Note
Way to go, Denmark!
Read more >>
MusicWeb International
"An attractive proposition to all lovers of the recorder."
Read more >>
Pizzicato
5/5 Stars
"D'emblée, l'on est séduit par l'opulence du son, qui traduit une générosité de jeu et une vivacité d'interprétation qui captivent dès la première plage."
Read more >>
Klassisk
4/6 Stars
"Arte Dei Suonatori giver liv til værkerne med en brusende, helstøbt ensembleklang"
Read more >>
WDR3 TonArt (Radio)
Eine vom Repertoirewert her sehr reizvolle und vor allem dank der hervorragenden Solistin sehr hörenswerte CD!
Read more >>
Fyens Stiftstidende - Fyens Amts Avis
4/6 Stars
"Elegant og ekspressivt."
Read more >>
Flensborg Avis
5/5 Stars
"Ren nydelse."
Read more >>
Kristeligt Dagblad
"Det er kompositioner, der kan få en til at fornemme, at man er havnet i riddersalen på Kronborg i begyndelsen af 1700-tallet."
Read more >>
Berlingske
5/6 Stars


A CC Music Store Solution